Miejskie  Przedszkole  Samorządowe  Nr  4 z Oddziałami Integracyjnymi im. Ewy Szelburg-Zarembiny

w Mławie

 GŁÓWNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYCZNEGO W

ZAKRESIE WSPOMAGANIA ROZWOJU MOWY

Oprac mgr Katarzyna Grzywińska,

nauczyciel-logopeda w MPS nr 4 w Mławie

/cele, formy, ewaluacja/

Wiek przedszkolny to okres intensywnego rozwoju mowy we wszystkich aspektach. Nie zawsze jednak rozwój ten przebiega prawidłowo. Szczególnej stymulacji wymagają niewątpliwie  dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych, u których  zaburzenia mowy występują na tle innych zaburzeń rozwojowych, ale i w grupie dzieci pełnosprawnych często występują opóźnienia rozwoju mowy lub wady wymowy.  Badania przesiewowe z ostatnich trzech lat wykazały, że około 1/3  pełnosprawnych dzieci sześcioletnich uczęszczających do naszego  przedszkola wykazuje mniejsze lub większe nieprawidłowości w rozwoju mowy. Mając to na względzie opracowałam program logopedyczny, który będzie pomocny w realizacji działań terapeutycznych w stosunku do tych dzieci.  Pragnę w nim przybliżyć także zagadnienia usprawniania narządów mownych oraz omówić zasady, których należy przestrzegać, aby pomoc dziecku była możliwie skuteczna. Zamieszczone ćwiczenia pokażą natomiast jak pracować z dzieckiem nad rozwojem jego mowy w warunkach przedszkolnych oraz domowych.

Osiągnięcie sukcesu terapeutycznego w postaci przynajmniej poprawy poziomu rozwoju mowy i komunikacji w znacznej mierze zależy od opiekunów (nauczycieli i rodziców), od ich zaangażowania i systematycznej pracy z dzieckiem (w domu i na terenie przedszkola), od stopnia utrwalenia uzyskanego na zajęciach logopedycznych efektu terapeutycznego. Czas wolny spędzony z dzieckiem przy ćwiczeniach utrwalających przyniesie efekty w postaci poprawy umiejętności dziecka w zakresie komunikowania się z otoczeniem, a także dostarczy wielu radości, dzięki wspólnej zabawie.

I        CELE  PROGRAMU

1.      W odniesieniu do dzieci:

-          Przeprowadzenie badań przesiewowych (wśród dzieci sześcioletnich), mających na celu wyłonienie dzieci z nieprawidłowym rozwojem mowy

·         wyłonienie dzieci do terapii

-          Przeprowadzanie badań logopedycznych na wniosek rodzica lub nauczycielki grupy w przypadku młodszych dzieci

·         skierowanie dziecka do innej placówki prowadzącej terapię logopedyczną

·         udzielenie rodzicom instruktażu do pracy w domu

-          Przeprowadzenie badań w ramach programu „Słyszę” , „Widzę”

·         wyłonienie dzieci z prawdopodobną dysfunkcją słuchową lub wzrokową

·         skierowanie na odpowiednią kontrolę

-          Podjęcie działań korygujących i profilaktycznych wobec dzieci przejawiających jakiekolwiek dysfunkcje w obrębie narządu żucia i aparatu oddechowego

·         skierowanie na kontrolę laryngologiczną lub ortodontyczną

-          Objęcie systematyczną terapią logopedyczną wymagających jej dzieci sześcioletnich,

·         indywidualna terapia logopedyczna

·         aktywny udział dziecka w zajęciach

·         uzyskanie sukcesu terapeutycznego w postaci poprawy stanu wymowy

-          Stymulowanie rozwoju językowego dzieci podczas grupowych zajęć i zabaw logopedycznych

·         udział dzieci w zajęciach i zabawach prowadzonych przez logopedę lub/i nauczycielkę prowadzącą grupę

-          Integracja dzieci pełnosprawnych i dzieci niepełnosprawnych podczas grupowych zajęć i zabaw logopedycznych

·         udział dzieci niepełnosprawnych uczęszczających do przedszkola w grupowych/zespołowych zajęciach i zabawach logopedycznych

·         współdziałanie dzieci w zabawie, przestrzeganie reguł, wzajemny szacunek

2.      W odniesieniu do nauczycieli

-          Przedstawienie prawidłowości w rozwoju mowy dziecka, najczęściej występujących zaburzeń i wad  (przyczyny, przejawy), poparte konkretnymi przykładami dzieci  uczęszczających do przedszkola, elementów metodyki terapii logopedycznej (ćwiczenia usprawniające narządy mowne, kolejność postępowania logopedycznego)

-          Zapoznanie z ćwiczeniami wspomagającymi prawidłowy rozwój mowy i wymowy dziecka

-          Aktywizowanie nauczycieli w zakresie stosowania elementów zabaw i ćwiczeń logopedycznych w trakcie zajęć grupowych i w mniejszych zespołach

·         nauczycielki prowadzą z dziećmi zajęcia usprawniające aparat artykulacyjny i oddechowy,

·         obserwacja dziecka pod kątem możliwości występowania zaburzeń mowy, samodzielna wstępna ocena wymowy dziecka ( co pozwoli na rezygnację z badań przesiewowych)

·         wykorzystywanie w codziennej pracy z dziećmi  otrzymanych zestawów zabaw i ćwiczeń

3.       W odniesieniu do rodziców

-          Włączenie rodziców do podejmowanych w przedszkolu działań korygująco-stymulujących

·         prowadzenie ćwiczeń utrwalających w domu

·         kontynuowanie zabaw prowadzonych w grupie (wykładane materiały )

·         zapewnienie prawidłowych dla rozwoju mowy warunków w środowisku domowym

·         modyfikacja codziennych nawyków dzieci (przede wszystkim parafunkcji)

-          Popularyzowanie wiedzy z zakresu profilaktyki zaburzeń artykulacyjnych wśród rodziców

·         znajomość etapów rozwojowych mowy oraz najczęściej występujących wad artykulacyjnych

II       FORMY PRACY

1.       Prowadzenie przesiewowych badań dotyczących wymowy  dzieci , przekazanie informacji o             wynikach badania rodzicom, omówienie trudności poszczególnych dzieci z nauczycielkami.

2.           Indywidualna lub zespołowa terapia logopedyczna ( eliminowanie, likwidowanie

         wszelkich zakłóceń i zaburzeń komunikacji językowej i wszelka pomoc w  przezwyciężaniu          problemów dzieciom mającym trudności z mówieniem i rozumieniem)

3.            Prowadzenie ćwiczeń kształtujących prawidłową mowę i doskonalących wymowę już uksztatowaną ( usprawniających narządy mowne, ortofonicznych, słuchowych i rytmicznych, dykcyjnych).

4.            Pobudzenie dzieci do aktywności słownej poprzez udział w uroczystościach przedszkolnych, inscenizacjach, konkursach, teatrzykach, montażach słowno-muzycznych w ciągu całego roku.

5.     Udzielanie informacji dotyczących rozwoju mowy dziecka, występujących wad i zaburzeń         mowy,  zainteresowanym nauczycielkom współpraca z nauczycielkami, zapewnienie doradztwa         i pomocy

    -  obserwacja zajęć logopedycznych

    -  opracowanie scenariuszy zajęć zabaw i ćwiczeń rozwijających sprawność językową,            usprawniających narządy mowne i percepcję słuchową oraz udostępnianie ich innym         nauczycielom

    -  zajęcia warsztatowe –  ćwiczenia motoryki artykulacyjnej, oddechowe

6. Zorganizowanie w miarę możliwości finansowych przedszkola, biblioteczki logopedycznej z     pozycjami zawierającymi podstawową wiedzę dotyczącą rozwoju i zaburzeń mowy oaz wymowy     oraz zawierającymi podpowiedzi ćwiczeń logopedycznych możliwych do wprowadzenia w grupie     przedszkolnej

7.    Współpraca z rodzicami w formach:

    -  spotkania i pogadanek, indywidualne rozmowy

    -  gazetki, wykładane na półce materiały

    -  przygotowywanie i dostarczanie materiałów do pracy terapeutycznej w domu,

   -  udostępnianie wykazu literatury dotyczącej rozwoju mowy dziecka,

   -  bieżąca informacja o postępach dzieci uczestniczących w terapii logopedycznej,

   -  umożliwienie rodzicom udziału w zajęciach terapeutycznych, obserwacji,

   -  udzielanie porad i wskazówek;\

Aby terapia przyniosła zamierzone efekty, oprócz specjalistycznej pomocy logopedycznej, niezbędna jest współpraca i zaangażowanie nauczyciela i rodziców.  Logopeda programuje konkretne ćwiczenia indywidualnie dla każdego dziecka. Praca profilaktyczna nauczyciela dotyczy głównie całej grupy i ma charakter o wiele mniej skomplikowany, nie stwarzający ryzyka błędu. Przy podejmowaniu przez nauczyciela działań profilaktycznych niezbędne staje się jednak zapoznanie z podstawami wiedzy z zakresu zaburzeń mowy, z którymi może spotkać się najczęściej w praktyce.

Opracowano m.in. na podstawie:

Dittfeld B., Spróbujmy mówić razem, Kraków 2004

Lichota E., Terapia wad wymowy, Kraków  2005

Materiały dostępne w internecie

(szczegółowa bibliografia w Programie profilaktycznym w zakresie wspomagania rozwoju mowy – całości opracowania dostępnej w Przedszkolu)